Korte keten ontketent opportuniteiten

Marktonderzoek KBC over korte keten in Vlaanderen

Aandacht voor voeding zit in Vlaanderen duidelijk in de lift: denk maar aan de recente polemiek over de voedingsdriehoek, de vloedgolf aan nieuwe boeken over gezond koken, de opkomst van nieuwe of alternatieve kooktechnieken, enz. De belangstelling voor rechtstreeks contact tussen producent (de land- en tuinbouwer) en consument (de particulier die die voedingsproducten koopt), zonder bijkomende tussenschakels voor distributie of bewerking, past perfect in dat plaatje. Dergelijke rechtstreekse verkoop wordt ook “de korte keten” genoemd. In dit artikel presenteren we je de resultaten van een KBC-marktonderzoek over korte keten in Vlaanderen.

Onderzoeksopzet

In dit marktonderzoek - uitgevoerd door het marktonderzoeksbureau Ipsos in juni 2017 - werd zowel de land- en tuinbouwer  (# 133 Vlaamse land- en tuinbouwers) als de particulier (# 1220 Vlaamse consumenten) bevraagd. Zo kunnen we aangeven wat jij zelf als landbouwer interessant vindt op vlak van de korte keten, en hoe jouw klant daarover denkt. In sommige gevallen biedt dit opportuniteiten om bruggen te slaan tussen vraag en aanbod!

Up to date in 2 minuten

Heb je nu geen tijd om heel het artikel door te nemen maar wil je toch al snel in 2 minuten op de hoogte gebracht worden van de highlights uit dit marktonderzoek? Corinne Fermyn, marktonderzoeker van de KBC-directie Communicatie / Marktinzichten, vat de belangrijkste bevindingen voor jou samen in deze video:


Deze infographic maakt je eveneens snel wegwijs in de highlights van dit onderzoek:

      Infogr

Korte Keten: kennis & gebruik van de verschillende kanalen

Zoals beschreven in de inleiding is het rechtstreeks contact tussen producent en consument een algemeen typerend kenmerk voor korte keten. Alle andere tussenschakels tussen producent en consument vallen op deze manier weg in de voedselketen. Vandaar de term "korte keten".

Maar er bestaat een grote diversiteit in vormen van korte keten. Welke vormen zijn het meest gekend en gebruikt door de consument? En welke vormen biedt de gemiddelde Vlaamse land- en tuinbouwer aan?

De (lokale) markten zijn de best gekende en meest gebruikte vorm van korte keten bij de consument, gevolgd door de rechtstreekse verkoop op de boerderij.

   Meestgekend

Hier zijn enkele groepsverschillen waar te nemen:

Land- & tuinbouwers zouden het potentieel nog beter kunnen benutten indien ze meer op (lokale) markten aanwezig zouden zijn. Hun focus ligt momenteel zeer sterk op rechtstreekse verkoop op de boerderij.


Korte Keten: kennis, gebruik, belang & aankoopcriteria

Korte keten is een algemeen gekend begrip en de meerderheid van de Vlamingen - 88% - kocht ook al eens via de korte keten.

44% van de consumenten vindt aankopen via korte keten belangrijk, tot zelfs 54% bij zij die op de samenstelling van hun voeding letten.

Prijs is een belangrijk keuzecriterium bij aankoop van voeding, maar land- & tuinbouwers kennen verder de andere keuzecriteria (het belang van lokaal geproduceerde en seizoensgebonden natuurlijke producten te kunnen eten waarvan men weet wat er op zijn bord belandt) van de consument onvoldoende en schatten het belang van het rechtstreeks contact hoger in dan de consument in dit onderzoek.


   ds


Korte Keten: gebruiksfrequentie, afstand & gekochte vs. aangeboden voedingswaren

Meer dan 80% van de consumenten die reeds via de korte keten kopen, gaat minstens één keer per maand langs, en 70% legt daarvoor niet meer dan 5 kilometer af.

 Gekk

Vooral fruit en groenten worden hierbij aangekocht, terwijl dit minder in het aanbod zit. Consumenten denken dan aan een nog uitgebreider aanbod fruit, groenten, kaas en aardappelen, maar ook aan eieren en bewerkte producten zoals zuivel en brood.


Korte Keten: huidig gebruik van kanalen vs. gewenste kanalen

Ongeveer 2 op 3 consumenten heeft een voorkeur om gecentraliseerd zijn aankopen te doen en ze zelf af te halen. Lokale markten, buurtwinkels en supermarkten zijn daartoe ideaal, maar worden door land- & tuinbouwers nog onvoldoende als alternatief voor de verkoop op de boerderij gezien. Een alternatief kan een gegroepeerde verkoop op de boerderij zijn.

Kopers geven er duidelijk de voorkeur aan om alle aankopen op één plaats kunnen doen en voedingswaren zelf te kunnen kiezen en afhalen in een afhaal-/verkooppunt.


Motivaties & interesses bij land- & tuinbouwers in de korte keten

Als voornaamste voordelen zien land- en tuinbouwers die aan korte keten doen het financiële voordeel, alsook het rechtstreekse contact met de klant en de versheid van hun product. Diversificatie en het milieu zien ze als ‘triggers’ om verder uit te breiden.

  Voordeel

Slechts 29% consulteerde een vereniging voor informatie of hulp, terwijl ‘te weinig tijd’ als belangrijkste reden wordt gegeven om de service rond korte keten verder te verbeteren. 1 op 5 land- & tuinbouwers vermeldt ook KBC als bron van (toekomstige) informatie.


Barrières die dienen aangepakt te worden volgens land- & tuinbouwers

De huidige manier van bedrijfsvoering, en daarmee zeer waarschijnlijk gelinkt een gebrek aan tijd, zijn de voornaamste barrières om met korte keten verkoop te starten. Dit wordt ook weerspiegeld in de suggesties die gedaan worden om het distributiesysteem te verbeteren, waarbij de land- & tuinbouwers vooral denken vanuit het bedrijf en het gebrek aan tijd.

Merk ook op dat veel land- & tuinbouwers (uitsluitend) betalingen in cash ontvangen. Bancontact (13 respondenten van de 89 die al via korte ketens verkopen) en mobiel betalen (15 respondenten van de 89 die al via korte ketens verkopen) zijn veel minder ingeburgerd.


Aanbevelingen

Uit dit marktonderzoek kunnen we samenvattend een aantal aanbevelingen voor u als Vlaamse land- en tuinbouwer distilleren:

  1. Vraag en aanbod kunnen nog beter op elkaar afgestemd worden. Er is vraag om, naast fruit en groenten, ook meer eieren en bewerkte producten zoals zuivel en brood aan te bieden.
  2. Land- en tuinbouwers kunnen het potentieel en het bereik nog beter benutten door hun aanbod meer te centraliseren. Enerzijds is er vraag bij de consument, en de intentie bij land- en tuinbouwers, om een gediversifieerder aanbod te hebben. Anderzijds kan het bereik verhoogd worden door meer in te zetten op (lokale) markten en buurtwinkels
  3. Voor de Vlaamse consument zijn de belangrijkste criteria om voeding te kopen, naast prijs, het streekgebonden, seizoensgebonden en natuurlijke karakter van de voedingsmiddelen. Vooral de laatste 2 criteria dienen door land- en tuinbouwers beter gekend en uitgespeeld te worden.
  4.  Laat je als land- en tuinbouwer meer begeleiden bij de distributie van hun producten door expertisecentra rond korte keten, zodra je het idee hebt om dit op te starten.


Meer weten?

In dit artikel staan de belangrijkste bevindingen van dit onderzoek beschreven, maar we hebben hier nog meer detailinformatie over.

Wil je exact weten voor welke producten kopers het meest interesse hebben? Wil je weten in welke mate je instelling gekend is voor begeleiding in de korte keten naar land- en tuinbouwers toe? Wil je exact weten in welke mate de consument het criterium ‘Natuurlijk karakter’ belangrijk vinden, en hoe de collega-land- en tuinbouwers het belang hiervan percipieerden?

Contacteer dan je KBC-relatiebeheerder of één van de volgende experten van de regionale KBC Land- en tuinbouwkantoren: