Hop, het groene goud van België

Wat zouden wij Belgen doen zonder hop? Hop is immers (naast water, gerstemout en gist) één van de hoofdingrediënten van bier. Het zorgt voor de bittere smaak en het aroma van dat bier. Maar wist je ook dat er in België meer vraag dan aanbod is in hop? Terwijl hop in principe op heel wat plaatsen in Vlaanderen geteeld kan worden. Hoog tijd om ons licht op te steken bij hopboerin Benedikte in de Westhoek, want opportuniteiten laten we bij FarmCafe niet ongemoeid.

Hopboer Wout en hopboerin Benedikte zijn de vierde generatie hoptelers op de hoeve ’t Hoppecruyt in Proven, een deelgemeente van Poperinge. ’t Hoppecruyt is een hedendaags hopbedrijf dat volgens de modernste teelttechnieken 9 hectaren hop teelt. Op 9 hectaren wordt jaarlijks ongeveer 15 000 kg hop geproduceerd. ’t Hoppecruyt is een gemengd bedrijf: naast hopteelt houden ze ook vleesvee (wit-blauw), dat dan weer voor de nodige bemesting zorgt voor de hopplanten. 

Grotere vraag dan aanbod

Over heel België heen zijn er 19 hoptelers zoals Wout en Benedikte. Deze 19 voorzien in totaal 150 hectaren hopteelt. Nochtans is er vanuit de Belgische brouwers momenteel vraag naar hop van ongeveer een 1000-tal hectaren.

Hop

Van alle ingrediënten is hop in verhouding veruit het duurst, maar veel heb je er niet van nodig bij ons: 400 gram volstaat om 100 liter bier te maken. De verhouding hop in een bier verschilt naargelang van de biercultuur in een land: in de Verenigde staten bijvoorbeeld gebruiken ze maar liefst 800 gram om dezelfde hoeveelheid bier te brouwen. In Duitsland daarentegen verkiezen ze 200 gram hop, waarbij men dan vooral de bittere hop prefereert.

Wat is hop?

Hop (humulus lupulus, in Poperinge ook ‘hommel’ genoemd) wordt aan bier toegevoegd om het aroma en een bittere smaak te geven. Hop remt ook de groei van bacteriën af en bevordert de stabiliteit van de schuimkraag.

Het element in de hop dat de brouwers interesseert is de lupuline. Lupuline zijn de kleine gele harsachtige bolletjes die zich tussen de blaadjes van de hopbellen bevinden. De lupuline bevat alfazuren en betazuren. Het gehalte van alfazuren bepaalt het bitterend vermogen. De betazuren zijn verantwoordelijk voor de etherische oliën die zorgen voor aroma.

Bitterende en aromatische eigenschappen gaan (meestal) niet samen. Daarom wordt een onderscheid gemaakt tussen bitter- en aromahoppen. Van de 12 soorten hop die Wout en Benedikte telen zijn er 2 bitterhoppen (Merkur en Magnum) en 10 aromahoppen (Saphir, Challenger, Spalter Select, Golding East Well en Mathon, Perle, Tettnanger, Groene Bel, Record, Centennial, Sorachi Ace). Eén specifiek bier wordt vaak samengesteld uit een aantal hopsoorten om de specifieke smaak van dat bier te bekomen, en om een consistentie in de smaak te kunnen behouden.

Hop brengt 2 producten voort:

  1. Vers verwerken zodra de hopbellen in september geteeld zijn. De verwerking moet in dat geval dezelfde dag nog gebeuren! In dat geval spreken we van ‘fresh hops’ in het bier. ‘Ambassadeur’ is een voorbeeld van dergelijk (vaak minder commercieel) bier. Hier wordt jaarlijks 6000 liter van gebrouwen;
  2. Drogen. De meeste bieren worden geproduceerd op basis van gedroogde hop;
  3. Na het drogen versnijden en persen tot hop-pellets.De meest intense hopsmaak krijg je uiteraard in de eerste situatie. Iedere verwerkingsstap die daarna gezet wordt is er op dat vlak één te veel.

Hopbellen900

Waar kan je hop telen?

Hop telen is geen exclusief gegeven voor de Westhoek. Ook in het Brusselse zijn er hoptelers. Hop telen is in principe mogelijk ten noorden van de 32e breedtegraad: toegepast op België betekent dit het gebied tussen het zuiden van Nederland en de Elzas in Frankrijk. 

Hop wordt ook in andere Europese landen verbouwd, zoals in Duitsland, het oosten van Frankrijk en Oostenrijk. Het wordt ook op grote schaal gecultiveerd in de Verenigde staten. Zelfs in Japan wordt hop geteeld.

Logo Belgische hop

Er is een logo ‘Belgische hop’ ontwikkeld:

g

Enkel bieren die minstens 50% Belgische hop gebruiken kunnen dit logo aanvragen en kunnen dit logo op hun flesje vermelden.  Een overzicht van de bieren die reeds dit logo dragen kan je hier terugvinden.

Leaderproject Belgische hop

Begin 2016 werd een Leaderproject ‘Belgische hop, transparant en betrouwbaar’ – een actieplan voor de hopsector – opgestart vanuit Inagro, de stad Poperinge en de vzw HOP.

Zo zetten ze versterkt in op de sterktes van de Belgische hop (lokaal, hoge kwaliteit, eigen terroir, divers, flexibel enz.) en wil men beter kunnen inspelen op veranderingen in de hopwereld zoals de marktgerichte omschakeling van bitterhoppen naar aromahoppen en de verandering in afzetmarkt: vroeger kochten vooral de multinationals en grote brouwerijen hop bij de Belgische hopboer/-handelaar of verkocht de hopboer zijn hop in het buitenland. Vandaag zijn ook kleinere, familiale, ambachtelijke brouwerijen of zelfs microbrouwerijen aan zet. Zij kopen meestal kleinere hoeveelheden. Dit vergt een andere presentatie en vermarkting van het hopproduct.

Om de extra inspanningen te bekostigen werd een project ingediend bij het Europees investeringsprogramma voor plattelandsontwikkeling ‘Leader’. Eind 2015 kregen ze effectieve goedkeuring voor hun aanvraag tot 50 % cofinanciering.

Opleiding ontbreekt

Roel - de zoon van Wout en Benedikte - bereidt zich voor om volwaardig mee in de zaak te stappen. Eerst gaat hij nog een gerichte opleiding volgen. En daar knelt het schoentje, want een opleiding tot hopteler wordt vandaag niet in België aangeboden, wellicht door het kleine aantal geïnteresseerden.

Daarom gaat Roel binnenkort in Duitsland - de grootste hopproducent ter wereld – studeren gedurende enkele maanden verspreid over 2 jaren. Op deze manier wordt de vijfde generatie hoptelers op dit familiebedrijf klaargestoomd om Belgische Brouwers van de fijnste kwaliteitshop te blijven voorzien.

Meer weten?


Heb je zelf plannen rond hopteelt? Je kan via mail contact opnemen met Lies Willaert van Inagro, of je kan een plan starten op FarmCafe en Lies uitnodigen om samen met jouw het idee te bespreken. Samen brouwen aan plannen helpt je vooruit!